از قطب جغرافيايى روى مىآورد . 6 - زاويهء انحراف مغناطيسى هر نقطه بر روى زمين بر اثر چرخش و نوسان قطب مغناطيسى ، به مرور ايام تغيير و تبديل مىيابد . 7 - علاوه بر ميل مغناطيسى زمين ، عوامل ديگر نيز از قبيل انواع فلزات و همچنين معادن زيرزمينى در انحراف قطب مغناطيسى تأثير بسزا دارند . 8 - قطب شمال مغناطيسى متجاوز از يك‌هزار ميل در جنوب قطب شمال جغرافيايى از آن فاصله دارد ، و محل فعلى آن تقريبا در 73 درجه عرض شمالى ، و صد درجه طول غربى گرينويچ ، در جزيره پرينس‌آو ويلز ( كانادا ) به تخمين واقع شده است ، كه در نتيجه در نقاط مختلف زمين انحرافاتى به مقدار صفر تا 180 درجه شرقى يا غربى بين دو جهت جغرافيايى و مغناطيسى موجود است . 9 - پيشينيان از قطب مغناطيسى زمين و زاويه انحراف مغناطيسى عقربه قطبنما آگاهى نداشتند ، و بر اين عقيدت بودند كه ميل عقربه مغناطيسى قطبنما هميشه از جنوب به شمال است ، پس هنگامى كه عقربه قطبنما بر خط شمال و جنوب ايستاده است براى تعيين سمت قبله بايد زاويه انحراف مغناطيسى را نيز منظور و معمول داشت ، و اين زاويه انحراف در هر نقطه‌اى بر روى زمين مشخص شده است . 10 - قطبنما را از قبله‌نما كه در اين زاويه انحراف مغناطيسى رعايت شده است ، بايد تميز داد . اما خاتمه : اينكه مرحوم تيمسار سرتيپ حسينعلى رزم‌آرا در كتابچه‌اى كه به نام « قبله‌نماى رزم‌آرا » در دستور استفاده از « قبله‌نماى مغناطيسى » كار خودش بيان كرده است براى مزيد استبصار آن را نقل مىكنيم ، و آن اينكه :